Polmet – Polska Fabryka Lamp, Latarń i Wyrobów Metalowych wszelkiego rodzaju S.A.
Istniała od roku 1923, we Lwowie przy ul. Nowej Rzeźni 25. Kapitał założycielski firmy wynosił 10.000 zł.
Zakład produkował szereg wyrobów metalowych a wkrótce rozszerzył zakres o artykuły radiotechniczne – słuchawki i głośniki. Wyroby od początku były wysokiej jakości i cieszyły się uznaniem nie tylko w Polsce. Świadczy o tym m. in. fakt użytkowania ich przez Wojsko Polskie. Słuchawki Polmet’u na Wystawie Przemysłowo - Handlowej w Rzymie, w 1926 roku, otrzymały złoty medal.
W roku 1930 fabryka zatrudniała 78 robotników, 2 osoby personelu technicznego oraz 5 urzędników. Zajmowała wtedy obszar 4.500 m2 a budynki posiadały kubaturę 30.000 m3.
Wtedy też podniesiono kapitał zakładowy do 100.000 zł (tj. 10.000 akcji na okaziciela, po 10 zł).
Równocześnie w roku 1930 rozpoczęto wyrób odbiorników radiowych, ale skala przedsięwzięcia nie była duża.
II wojna światowa położyła kres działaniu fabryki.

           Zakłady „KENOTRON” biorą swój początek w połowie lat 1920. kiedy to w Warszawie powstała sp. z o.o. – Polskie Zakłady Radjotechniczne „KENOSTAL”. Początkowo znajdowała się przy ul. Tłomackie 2, a następnie przy Długiej 53. Działalność rozpoczęła jako przedstawicielstwo francuskiej fabryki transformatorów „Stal”, a następnie wytwórni lamp radiowych „Radiotechnique”. W 1928 r. rozpoczęła współpracę z paryską firmą „Kenotron” jako generalny reprezentant na Polskę produkowanych przez tę firmę aparatów radiowych oraz podzespołów. Sprzedaż francuskich odbiorników nie rozwinęła się na większą skalę.

 

 

    Na początku 1932 r. powstają Zakłady Radjotechniczne „KENOTRON” Sp. z o.o., pierwszy adres ul. Żabia 3, następny Niecała 4, a w końcu Elektoralna 10.
W 1933 roku rozpoczął się montaż własnych aparatów, wykorzystując podzespoły polskich producentów.
Sprzedaż aparatów francuskich została zakończona prawdopodobnie w 1934 r.

Oferta aparatów francuskich z 1932 roku

A to już reklama polskiego wyrobu z 1933 roku

         W następnym roku z firmy odchodzi inż. Benedykt Rawicki będący równocześnie właścicielem Polskich Zakładów „Croix” oraz Polskiej Fabryki Kondensatorów „Filtrad” i zakłada wówczas firmę „RADIO - UNION”.
Od 1935 roku wyłącznym właścicielem nowych zakładów „Kenotron” zostaje Dawid Rawicki. Rozwija produkcję aparatów radiowych, wzmacniaczy głośnikowych, głośników dynamicznych oraz transformatorów radiowych.
Zakład unowocześniał stale swoją produkcję dbając przy tym o wygląd aparatów – chassis i podzespoły lakierowane na kolor złoty. Stosował lampy firmy Tungsram sygnowane nazwą firmy. Kenotron brał udział w krajowych wystawach radiowych, aż do ostatniej DWR w sierpniu 1939 r. Wybuch wojny położył kres działaniu firmy.

Przegląd produkcji 1935/36

Model 1935

2 obwody; 3 + 1 lamp: E424, x, C443, 1802; układ reakcyjny, głośnik dynamiczny, zasilanie: Z, S, B.
Aparat z kolekcji Marcina Seliwiaka



wymiary: 33 x 44,5 x 23 cm
"Model popularny"

Przegląd produkcji 1936/37

TENOR

1 obwód; 2 + 1 lamp; 3 zakresy; głośnik dynamiczny; podwójny eliminator; zasilanie: Z, S;
"Model popularny ze skalą zegarową"


 

KLUB

   3 obwody; 3 + 1 lamp; 3 zakresy; głośnik dynamiczny; regul. barwy tonu;
   zasilanie: Z, U, B

Przegląd produkcji 1937/38

JAWA

1 obwód; 3 lampy: AF3, AF7, AL4,  AZ1; 3 zakresy, głośnik elektrodynamiczny; eliminator; zasilanie: Z, U, B


MUZA

     2 obwody; 3 zakresy; 3 lampy: … AL4, AZ1;głośnik dynamiczny;
     eliminator; zasilanie: Z

 

 


AS

2 obwody; 3 lampy; 3 zakresy; głośnik dynamiczny; eliminator; 
zasilanie: Z, U, B;
"Luksusowy"

SUPER 938

   7 obwodów; 4 lampy; superheterodyna; 3 zakresy; ARW; głośnik 
   dynamiczny; zasilanie: Z, U

Z kolekcji Marcina Seliwiaka

Przegląd produkcji 1938/39





RENOMA

Superheterodyna; 3 zakresy; 4 lampy;
Z –  x, x,           EM1, AZ1;
B - KK2, KF3, KBC1, KL1;
głośnik dynamiczny

RAPSODIA

Superheterodyna; 7 obwodów; 4 lampy; 3 zakresy;  głośnik dynamiczny;
Z -  EK2, EF9, EBC3, EL3, EM1, AZ1;
wymiary: 56 x 32 x 25 cm
"Luksusowy"

W sezonie Kenotron produkował ponadto 2 odbiorniki: Syrena - popularny, bateryjny oraz Ludowy - bateryjny.

         Przegląd produkcji 1939/40

 

 

 

 

 

 

 

 

 





LILIPUT

Superheterodyna; 6 obwodów; 3 zakresy; 3 lampy; głośnik dynamiczny;
zasilanie: Z i U;
"Mini aparat formatu amerykańskiego"

SONATA

Superheterodyna; 3 lampy; 3 zakresy; głośnik dynamiczny;
zasilanie: Z, U, B
"Luksusowe wykonanie"

AIDA

Superheterodyna; 3 zakresy; 4 lampy; głośnik dynamiczny;
klawiatura wybierania stacji;
zasilanie: Z, U, B

 

 

ROBOT

Superheterodyna; 5 lamp; 3 zakresy;  głośnik dynamiczny;
klawiatura wybierania stacji;
zasilanie: Z, U, B

      Zakłady Radiotechniczne "TRIO" powstały w roku 1938 w Warszawie przy ul. Grzybowskiej 27  jako Spółka Inżynierów Elektryków.
Produkowała dobrej klasy odbiorniki superheterodynowe a także instalacje rozgłośnikowe.
Produkcja trwała niestety tylko dwa sezony i prowadzona była w niewielkiej skali.
Z tego względu pozostało niewiele wyrobów tej firmy.

Przegląd produkcji

FAWORYT
Z - lampy: EK2, EBL1, AZ1;
U - lampy: EK2, CBL1, CY1, C1 /200RI/;
superheterodyna refleksowa, 5 obwodów, 3 zakresy, ARW,
głośnik dynamiczny, pobór mocy - 25 W;
wymiary -
cena -

TRUBADUR
Z - lampy: EK2, EF9 /EF8/, EBL1, AZ1, EM1;
U - lampy: EK2, EF9, CBL1, CY1, C1 /200RI/, EM1;
B - lampy: KK2, KF3, KF4, KL4, Westektor;
superheterodyna, 7 obwodów, 3 zakresy, ARW, regulacja barwy tonu, głośnik dynamiczny;
wymiary - 43 x 33 x 25 cm; waga - 10,5 kg;
cena -

WIRTUOZ 39
Z - lampy: EK2, EF9, EAB1, EF6, EL6, AZ1, EM1;
U - lampy: EK2, EF9, EAB1, EF6, CL4, CY1 /C3/, EM1;
superheterodyna, 7 obwodów, 3 zakresy, ARW, regulacja barwy tonu, 2 głośniki dynamiczne, wykonanie luksusowe;
wymiary -
cena -

WEEKEND
B - lampy: E  ;
turystyczny, 2 zakresy, wbudowana antena ramowa;
wymiary -
cena -

?
Z - lampy: EK2, EBL1, AZ1;
superheterodyna refleksowa, 5 obwodów, 3 zakresy, ARW,
głośnik dynamiczny, pobór mocy - 25 W;
wymiary -
cena -

Przegląd produkcji

         W Poznaniu, w roku 1935 grupa wielkopolskich fachowców-inżynierów oraz kupców-organizatorów utworzyła wytwórnię odbiorników radiowych. Firma występowała pod nazwą: „RADJOFON” – Polska Fabryka Odbiorników Radjowych i miała formę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zakład mieścił się przy ulicy Św. Marcin 57.
Jednak oficjalna nazwa firmy to: Radiofon – Zakłady Radiotechniczne sp. z o.o. i adres: Poznań, ul. Skarbowa 20
(dawniej Franciszka Ratajczaka).
Główne zasady powstałej firmy:
- znaczne obniżenie cen aparatów radiowych płaconych przez odbiorcę, przy zachowaniu dobrej jakości aparatów
- kierowanie sprzedaży do odbiorców mniej zamożnych, z prowincji a szczególnie z Kresów
- silne eksponowanie polsko-chrześcijańskiego charakteru firmy.
Obniżenie cen odbiorników realizowano poprzez prowadzenie sprzedaży bezpośredniej, tzn. prosto z wytwórni,
z pominięciem całego systemu sprzedaży (sklepów, pośredników itp.).
Ograniczono do minimum koszty reklamy i promocji firmy. Reklamy pojawiały się głównie w czasopismach katolickich oraz spółdzielczych i szkolnych. Prowadzona była także reklama bezpośrednia, poprzez rozsyłanie reklamówek i pism do administracji państwowej oraz kościelnej - katolickiej a także Polskiego Radia. Instytucje te dodatkowo aktywnie promowały firmę.
Zakład wykonywał montaż prostych odbiorników o zasilaniu bateryjnym. Wykorzystywano przy tym tanie, krajowe podzespoły oraz elementy, ale także drogie lampy Philipsa i częściowo głośniki. Odbiorniki nie posiadały tabliczki znamionowej z typem aparatu oraz z numerem kolejnym.
Charakter f-my eksponowano poprzez wykorzystywanie motta oraz loga -
                       "Największa w Polsce Chrześcijańska Fabryka Odbiorników Bateryjnych".
W ostatnim okresie 1938 – 1939 zmieniono nieco profil produkcji – wprowadzono zasilane aparatów z sieci, bateryjny odbiornik superheterodynowy oraz odbiorniki detektorowe z głośnikiem oraz dodatkowo ze wzmacniaczem.
Wojna w 1939 roku a następnie okupacja niemiecka położyła kres działaniu firmy.

"Praktyczny Informator Radiowy - wskazówki dla radiosłuchaczy". Nakładem - Największej w Polsce
               Chrześcijańskiej Fabryki Odbiorników Bateryjnych "RADJOFON", Poznań, 1939 rok.

 

Przegląd produkcji

Selector
3 lampy: ….
2 zakresy;
wymiary: 30 x 40 x .. cm;
cena: 98 zł + 28 zł (akumulator i bateria);
1935 rok.

Selector BT3
3 lampy: ….
2 zakresy;
wymiary: 30 x 40 x .. cm;
cena: 96 zł + 27,50 zł (akumulator i bateria);
1936 rok.

Selector Specjal BT.3
3 lampy: ….
2 zakresy;
wymiary:
cena: 96 zł + 27,50 zł (akumulator i bateria);
1936 rok.

Selector Super  2-W
lampy: KC1, KC1, KL4;
2 zakresy;
wymiary: 46,0 x 25,5 x 19,5cm;
cena: 110,00/89,50 zł;
1937 rok.

Selector Super  2-W „Złota seria 1939”
lampy: KC1, KC1, KL4;
2 zakresy;
wymiary: 46,0 x 25,5 x 19,5 cm;
cena: 110/98/89,50 zł;
1939 rok.

Selector Super  2-W „Seria Jubileuszowa 1939”
lampy: KC1, KC1, KL4;
3 zakresy;
głośnik dynamiczny Philips z magnesem stałym;
wymiary: 45,0 x 26,5 x 19,5 cm;
cena: 148/135 zł;
1939 rok.

Selector Super  BT4 - 1939
lampy: KC1, KC1, KF4, KL4;
2 obwody, 3 zakresy;
głośnik dynamiczny Philips z magnesem stałym;
wymiary: 57 x 31 x .. cm;
 cena: 220/205 zł;
1939 rok.

Ultra Selector
zasilanie prądem zmiennym 110/220 V;
lampy: E424N, B443, 1802;
wymiary: 48 x 27 x … cm;
cena: 115 zł;
1939 rok.

Super Pentodyna B-39
lampy: KC1, KF4, KL4;
3 zakresy, 2 obwody;
głośnik dynamiczny Philips;
wymiary: 48 x 28 x    cm;
cena: 158,00/137,50 zł;
1939 rok.

j.w.

Super Pentodyna Z-39
zasilanie prądem zmiennym 110/220 V;
lampy: EF6, EL3, AZ1;
3 zakresy, 2 obwody;
głośnik dynamiczny ze wzbudzeniem Philips;
wymiary: 48 x 28 x  cm;
cena: 195 zł.
1939 rok.

j.w.

Super Pentodyna U-39
zasilanie prądem stałym i zmiennym 110/220 V;
lampy:
3 zakresy, 2 obwody;
głośnik dynamiczny Philips;
wymiary: 48 x 28 x  cm;
cena: 230 zł;
1939 rok.

Polonia B-40
układ superheterodynowy;
lampy: KK2, KF4, KBC1, KL4;
3 zakresy, 6 obwodów, ARW, 2 filtry wstęgowe,
głośnik dynamiczny Philips, regulacja barwy tonu;
wymiary: 48 x 30 x …  cm;
cena: 265 zł + 32,40 zł – akumulator i bateria;
1939 rok.

Super Detector - 1939
z wbudowanym głośnikiem;
2 zakresy;
wymiary: 28 x 30 x … cm;
cena: 35 zł + 5,85 zł - materiały instalacyjne;
1939 rok.

Super Detector Eksportowy - 39
z wbudowanym głośnikiem - średnica 24 cm;
2 zakresy;
wymiary: 44 x 28 x … cm;
cena: 45/36 zł + 5,85 zł - materiały instalacyjne;
1939 rok.

Super Detector Ideal – 39 typ „Eksportowy”
z wbudowany głośnikiem oraz 1-lampowym (KL4) wzmacniaczem,
2 zakresowy;
wymiary: 44 x 28 x ? cm;
cena: 68,00 zł + 23,65 zł – akumulator i bateria;
1939 rok.

Odbiornik typ Selector Super 2-W z 1937 roku.

              Zakłady Radiotechniczne - TEKAFON, to druga co do wielkości (I jest IKA) łódzka firma radiotechniczna.
Swoim działaniem obejmowała tylko region łódzki. Powstała w 1932 roku jako zakład produkujący części radiowe. Zakłady mieściły się na ul. Kościuszki 24 a siedziba firmy przy ul. Piotrkowskiej 102a/104.
Właścicielami byli - Ch. Tone i A. Kiełpiński.
Następnie firma rozwinęła się i produkowała także odbiorniki radiowe. Poszczególne wyroby często nie były oznaczane nazwą modelu oraz numerem kolejnym. 
W swoich odbiornikach używała lamp f-my Tungsram sygnowanych nazwą własnej firmy.
W 1936 roku zatrudnienie wynosiło ok. 70 robotników oraz 3 urzędników /te proporcje!/, a wartość produkcji sprzedanej wynosiła 400.000 zł. Zdolności wytwórcze - 3.000 szt. aparatów rocznie.
Zakład pracował prawdopodobnie do 1939 roku.
Jakość odbiorników nie była wysoka a zakres produkcji był niewielki.
Obecnie nie pozostało wiele wyrobów tej f-my, brak jest także dokumentów dot. jej produkcji.

Przegląd produkcji

?
Z -
lampy: AR4101, AR4101, PP415, V430;
reakcyjny, 1 obwód, 2 zakresy, głośnik dynamiczny;
wymiary - 36,0 x 42,5 x 20,5 cm;
waga -
cena -

360
Z - lampy: HP4115, HP 4100, PP4101, PV4100;
reakcyjny, 2 obwody, 2 zakresy, podwójny eliminator, głośnik elektrodynamiczny;
wymiary - 38,5 x 46,5 x 19,5 cm;
waga - 12,3 kg;
cena -

TENOR
Z - lampy: TAF3, TAC2, TAL4, TAZ1;
reakcyjny, 3 obwodowy, 3 zakresowy, głośnik elektrodynamiczny,
podwójny eliminator;
wymiary - 36,5 x 44,5 x 23 cm; 
waga - 11,5 kg;
cena - 370 zł.
Produkcja - 1936/37 r.

?
Z
- lampy: 3 szt.
reakcyjny, 1 obwód, 2 zakresy, głośnik elektrodynamiczny;
wymiary -
waga -
cena -

?
Z - lampy: TAK2, TAF3, TAB2, TAF7, TAL4, AM1, TAZ1;
superheterodyna, 7 obwodów, 3 zakresy, głośnik elektrodynamiczny;
wymiary -
waga -
cena -

Polskie Zakłady Thomson działały prawdopodobnie od 1936 roku do wybuchu wojny. Był to niewielki zakład montujący aparaty radiowe z podzespołów produkowanych przez lokalnych producentów takich jak: Natawis, War Radio, Wabo i inne. Obsada lamp była sygnowana - "Thomson".
Zakłady były sp. z o.o. z kapitałem 10.000 zł, a zarząd to inż. Henryk Szylit i inż. Adolf Łąbędź. Firma znajdowała się w Warszawie przy ul. Piusa XI 38 (Piękna), ale salon sprzedaży na Nowym Świecie 22. W 1938 r. zatrudnienie wynosiło 20 robotników.
W roku 1936 firma oferowała 4 typy aparatów, od odbiorników prostych do superheterodyny.
Ceny tych odbiorników to odpowiednio: As - 280 zł, Norton - 380 zł, York - 420 zł, Preston - 490 zł i Oxford - 590 zł.
Brak szczegółowych danych na temat firmy oraz jej produkcji.

Odbiornik panchrofoniczny?

Odbiornik superheterodynowy typ - ?
 7 lampowy: EK3, EF9, EAB1, EF6, EL3, EM1, AZ1;
 3 zakresowy, głośnik dynamiczny z podmagnesowaniem;
 zasilany napięciem zmiennym;
 produkcja 1938 r.

        W Wilnie oprócz potężnego Elektrita znajdowało się kilka niewielkich zakładów zajmujących się montażem radioodbiorników. Można tutaj wymienić warsztaty radiowe o nazwie: Zakłady Przemysłowo – Handlowe Esbrok Radio Co., A. Etingin i S-ka. Siedziba firmy mieściła się przy ul. Mickiewicza 23. Te niewielkie warsztaty znajdowały się przy ul. Rydza-Śmigłego 15 i zatrudniały od kilku do kilkunastu osób. Tutaj w oficynie, w dwóch pomieszczeniach, z gotowych tanich zespołów montowane były odbiorniki radiowe. Zakład został zarejestrowany na początku 1939 roku i wkrótce rozpoczął działalność. Znane są tylko dwa modele aparatów: Magnes oraz Festival, oba sygnowane jako „Esbrok Radio”.
        Trzeba dodać, że ten sam właściciel, jeszcze w 1935 roku, uruchomił montaż aparatów radiowych w pierwszej swojej firmie: Esbrock Motor, Albert Etingin i S-ka, mieszczącej się się przy ul. Mickiewicza 23. Ten niewielki warsztat montował proste odbiorniki oraz detale mechaniczne sygnowane: „Esbrock Radio”.

Napisz do autora: