Polskie Radio Lwów

POLSKIE RADIO LWÓW

Radio jest wielką rzeczą, odkryciem doniosłem.
Kto temu zaprzecza – faktycznie jest osłem!

W większości publikacji poświęconych historii polskiej radiofonii szczególną uwagę, zresztą zupełnie słusznie, przywiązuje się do jej działalności programowej, która realizowała rolę kulturową oraz państwowotwórczą. Dowiadujemy się z nich wiele o audycjach radiowych, twórcach radiowych programów, wykonawcach i spikerach. Powstało jednak niewiele opracowań przedstawiających techniczne aspekty rozwoju rozgłośni Polskiego Radia oraz ludzi, którzy tworzyli technikę radiową. Ocalało bardzo mało materiałów archiwalnych, odeszli także inżynierowie i technicy tworzący polską radiofonię.

Na początku album przedstawia oczywiście rozwój radiofonii w Polsce, następnie krótką historię Kresów Południowych oraz Lwowa, a następnie lwowskie radiowe początki. Kolejny rozdział „Radio w grodzie Orląt” pokazuje historię lwowskiej stacji radiowej od jej powstania, w roku 1930, aż do czasów wojny we wrześniu 1939 roku.

Szczególną rolę we lwowskiej rozgłośni odgrywała „Wesoła Lwowska Fala”. Napisano o niej już tak wiele, że trudno jest coś jeszcze dodać. Sylwetki lwowskich batiarów – Szczepka i Tońka; odtwórców szmoncesowych dialogów i politycznych aluzji – pary Aprikosenkranz i Untenbaum; niezrównanego „radcy” Strońcia oraz ich twórcy Wiktora Budzyńskiego, stały się wizytówką lwowskiego humoru.

Niemniej dociekliwość autorska zobowiązuje do przedstawienia nowych, interesujących i mało znanych faktów historycznych dotyczących lwowskiej fali.

Album przedstawia także dalsze losy pracowników - smutny okres okupacji sowieckiej i niemieckiej oraz epilog polskiego radia we Lwowie.

Opracowanie zawiera dużo fotografii i materiałów graficznych oraz obszernych cytatów zapewniających lepsze zrozumienie technicznych fragmentów książki. Wzbogacają ją barwne, ciekawe i mało znane wydarzenia związane ze Lwowem oraz lwowską radiofonią, pozwalające przenieść się w lwowski klimat tamtych czasów.

Henryk Berezowski

Pamięć o wschodnich ziemiach dawnej Drugiej Rzeczpospolitej, które nie weszły w skład państwa polskiego po roku 1945 jest dziś nadal powszechna. Dotyczy to nie tylko dawnych Kresowian i ich potomków, ale też mieszkańców innych części kraju, z którymi historia obeszła się łagodniej lub po prostu inaczej. Tematyka Lwowa w oczywisty sposób tu dominuje. Dwójka batiarów, piosenka „Tylko We Lwowie”, może jeszcze lwowski bałak są elementami polskiej świadomości. O polskiej radiofonii we Lwowie powszechnie wiadomo niewiele lub niemal nic. Przepadły archiwa, odeszło pokolenie przedwojennych „radiowców”. Założeniem albumu „Polskie Radio Lwów” stało się przywrócenie pamięci o tym niezwykle ciekawym aspekcie naszej historii. Na 112 stronach perfekcyjnie pod względem graficznym wydanej książki poznajemy przedwojenny Lwów przede wszystkim z punktu widzenia historii radiofonii. Autor nie koncentruje się jednak wyłącznie na aspektach technicznych - „radiowych”. Wręcz przeciwnie - odtwarza też swoisty koloryt miasta. Spotkamy tu pasjonujące wspomnienia, anegdoty, a wszystko to uzupełnione jest dziesiątkami doskonałej jakości unikalnych ilustracji. Nie zabrakło tu biogramów najważniejszych i najciekawszych postaci radiowego Lwowa. Szereg wątków jest uzupełnionych obszernymi przypisami na końcu książki, które nie są tradycyjnymi odsyłaczami do źródeł, lecz ciekawymi rozwinięciami opisywanych tematów. Książka składa się z czterech części: Pierwsza jest przybliżeniem historii radiofonii w Polsce, opowieścią o historii Kresów południowych w tym oczywiście Lwowa, opisem początków i dalszego rozwoju radia w Grodzie Orląt. Część druga to burzliwa historia słynnej Wesołej Lwowskiej Fali, jej blasków i cieni. Nie zabrakło tu wątków związanych ze skandalami (też międzynarodowymi), wywołanymi przez osoby, które ją tworzyły. Część trzecia to historia okresu Września 1939 roku, okupacji sowieckiej, niemieckiej oraz epilog sięgających czasów późniejszych. Część czwarta to wspomniane wcześniej przypisy, biogramy, spis ilustracji, wykaz źródeł i Aneksy. Książka może stanowić doskonałą bazę źródłową. Wspomnienia i relacje cytowane są obszernie, w oryginalnym brzmieniu. Dokumenty z epoki, zdjęcia, czy ilustracje są tu prezentowane w doskonałej jakości graficznej. Mnóstwo wątków biograficznych i wspomnieniowych powoduje niezwykle „ciepły” odbiór książki, buduje, barwny, „żywy” obraz miasta. To wszystko powoduje, że książkę tę polecić można nie tylko osobom interesującym się historią radia i radiofonii.

Jacek Bochiński – Poznań, w listopadzie 2026 roku